150 obrazów Andy'ego Wolla z Mount Wilson
Western Wear, indywidualna wystawa prac Andy’ego Wolla prezentowana w Denny Gallery w Nowym Jorku do 25 marca, mogłaby posłużyć jako materiał na kurs mistrzowski z krytyki sztuki. Obiektywnie rzecz biorąc, przeważają na niej malowidła figuratywne przedstawiające góry, przeplatane kilkoma czysto abstrakcyjnymi kompozycjami. To właśnie malowidła górskie przyniosły Wollowi największą sławę. Dorastał w Venice w Kalifornii i uzyskał dyplom BFA na Otis College of Art w Los Angeles. Całe życie spędził otoczony wzgórzami Angeles National Forest, które otaczają L.A. od wschodu i górują nad całym miastem. Już od dzieciństwa Woll podziwiał te wzgórza. Stały się one symbolicznym elementem jego wizualnego krajobrazu. Na początku swojej kariery malarskiej często uciekał na jeden szczyt – Mount Wilson – by mieć punkt widokowy do malowania migoczącej metropolii poniżej. Potem wpadł na pomysł, by odwrócić perspektywę – malować górę zamiast miasta. Od tamtej pory ukończył ponad 150 obrazów Mount Wilson, badając ją z różnych punktów widzenia, o różnych porach dnia i podkreślając jej różnorodne cechy. To właśnie te obrazy stanowią trzon wystawy w Denny Gallery. Jednak, jak wspomniano, wśród nich znajdują się także kilka ściśle abstrakcyjnych kompozycji. Te abstrakcyjne obrazy naśladują formalne cechy malowideł górskich – zwłaszcza ich kolory oraz malarskie, impastowe właściwości. Kurs mistrzowski zaczyna się właśnie tutaj, od pytania: „Co maluje Andy Woll?” Czy maluje Mount Wilson? A może maluje kolor? Albo fakturę? Czy prawdziwym tematem wszystkich tych obrazów jest farba?
Wariacje na temat
Może się wydawać nieco obsesyjne, że malarz wraca do tego samego tematu raz za razem. Jednak większość twórczych osób wie, że najlepszym sposobem na pobudzenie produktywności artysty jest narzucenie ograniczeń wyobraźni. Gdyby Woll codziennie budził się z pytaniem, co namalować, cenne godziny pochłaniałoby poszukiwanie tematu. Wybierając powtarzające się malowanie Mount Wilson, ograniczył swoją kreatywność, by móc być wolnym. Ma punkt wyjścia i jasno określony cel. W ramach tego narzuconego sobie ograniczenia tematu może badać inne aspekty, takie jak kolor, faktura, gest, światło, forma i kompozycja. Jednym ze sposobów, w jaki ta wolność przejawiała się na przestrzeni lat, jest powstawanie serii w ramach głównego tematu. Na przykład w pewnym momencie sięgnął do swojej kolekcji powieści science fiction po pomysły dotyczące koloru oraz symbolicznych odniesień, które mógłby wprowadzić w obrazy góry.
Andy Woll - Western Wear, widok instalacji, Denny Gallery, Nowy Jork, 2018, zdjęcie dzięki uprzejmości Denny Gallery, Nowy Jork
Andy Woll - Western Wear, widok instalacji, Denny Gallery, Nowy Jork, 2018, zdjęcie dzięki uprzejmości Denny Gallery, Nowy Jork
Cel malowania
W niedawnym wywiadzie dla Cultured Magazine z Maxwellem Williamsem Woll powiedział o swoim stosunku do figuracji i abstrakcji: „Lubię abstrakcję; lubię przedstawienie. Nie czuję wyraźnego podziału między tymi dwoma rzeczami. Gdyby obraz składał się tylko z dolnych dwóch trzecich, byłby – nie wiem. Część przedstawiająca nadaje mu cel.” Jako ktoś, kto zawodowo pisze o sztuce abstrakcyjnej, byłem zaskoczony tym zdaniem: „Część przedstawiająca nadaje mu cel.” Zastanawiałem się, czy to ma sugerować, że tylko sztuka przedstawiająca ma cel? Przypominam sobie, jak Donald Judd kiedyś powiedział, że sztuka jest bezużyteczna – skoro miał na myśli całą sztukę, to brzmi to bardziej sprawiedliwie niż to, co powiedział Woll. Po głębszym zastanowieniu się zrozumiałem jednak, że Woll nie mówi o celu, jaki jego prace mają dla widzów, wystawców czy kolekcjonerów. Każdy z nas ma własne przeznaczenie dla każdego dzieła sztuki, które spotyka. Woll mówi raczej o celu, jaki jego prace mają dla niego osobiście, jako twórcy.
Andy Woll - Western Wear, widok instalacji, Denny Gallery, Nowy Jork, 2018, zdjęcie dzięki uprzejmości Denny Gallery, Nowy Jork
Wygląda na to, że Woll wyraża potrzebę obrony swojego pragnienia rozprowadzania farby po powierzchni; jakby to, że farba tworzy obraz czegoś rozpoznawalnego, definiowało tę czynność jako wartą wykonania, a jeśli uda mu się tylko coś nierozpoznawalnego, to zmarnował czas. W Western Wear, jego obecnej wystawie, jest wiele obrazów sugerujących, że jest gotów otwarcie przeciwstawić się swojemu wcześniejszemu stwierdzeniu. Te abstrakcyjne obrazy nie mają rozpoznawalnych motywów. Mają jednak rozpoznawalną paletę barw, zaczerpniętą z gór, które Woll malował. Mają rozpoznawalne faktury, ukazujące głębokie bruzdy, wznoszące się szczyty i rozległe doliny, gdzie światło odbija się i błyszczy, a cienie zapraszają. To na pewno nie są obrazy gór. Moim zdaniem to obrazy farby. To celebracja medium. Gdy na nie patrzę, myślę: „spójrz na tę farbę... zobacz, jak jest dotykalna.” Czuję zapach farby; wyobrażam sobie, jak by to było przesunąć po niej palcami. Dzięki tym pracom Woll przekazał, że sztuka nie potrzebuje celu; ma swój własny cel i swój własny powód istnienia, niezależnie od tego, dlaczego została stworzona.
Zdjęcie główne: Andy Woll - Western Wear, widok instalacji, Denny Gallery, Nowy Jork, 2018, zdjęcie dzięki uprzejmości Denny Gallery, Nowy Jork
Phillip Barcio
