Zdejmowanie Płótna - Pożegnanie z Ronem Gorchovem

Podczas wywiadu w 2017 roku ze szwajcarskim kuratorem Hansem Ulrichem Obristem, amerykański malarz Ron Gorchov (1930 - 2020) udzielił młodym artystom następującej rady: „Bądźcie zdesperowani i cierpliwi.” To pozornie sprzeczne stwierdzenie doskonale oddaje postawę, z jaką Gorchov, który zmarł na początku tego miesiąca, podchodził do swojej twórczości. Urodzony w Chicago w 1930 roku, jego rodzina przeprowadzała się z miasta do miasta ponad tuzin razy podczas Wielkiego Kryzysu, gdy jego przedsiębiorczy ojciec szukał pracy. Okoliczności mogły ich uczynić zdesperowanymi na punkcie pieniędzy, ale ojciec nauczył Gorchova, by postrzegał pieniądze jako coś oddzielnego od celu. Jego rodzina była spłukana, mówi Gorchov, ale nigdy biedna. Gorchov pracował jako ratownik, gdy po raz pierwszy przeprowadził się do Nowego Jorku w latach 50., a później uczył sztuki: prace te dawały mu czas potrzebny, by podejść do swojej sztuki z należytą cierpliwością. Jego zasadniczą zasadą było, że artyści powinni zawsze tworzyć dzieła na następne stulecie, a nie na to, w którym żyją. Jego pomysł na rozwój malarstwa w XXI wieku polegał na połączeniu go, w odpowiednich proporcjach, z rzeźbą i architekturą. „Dla mnie,” mówił Gorchov, „istotą rzeźby jest masa. W architekturze odczuwa się objętość. A malarstwo podkreśla powierzchnię.” „Siodłowe” obrazy, z których stał się znany, były jego rozwiązaniem tego problemu. Już w 1949 roku Gorchov miał przekonanie, że świat malarstwa zbyt mocno przywiązał się do idei prostokąta, przywiązanie to przyspieszył Piet Mondrian, który, według Gorchova, wyczerpał ten kształt. Gorchov rozważał różne sposoby zmiany płaskości typowego prostokątnego płótna, na przykład umieszczenie za nim piłki tenisowej, by stworzyć wypukłość. Zajęło mu 19 lat opracowanie „siodłowych blejtramów”, których używał do tworzenia swoich teraz ikonicznych wypukłych, zakrzywionych powierzchni malarskich. Jego pierwszy obraz w kształcie siodła, który stworzył w 1968 roku, nosi tytuł „Mine” — podwójne znaczenie odnoszące się do faktu, że uważał dzieło za wyjątkowo swoje, a także widział w nim potencjalną kopalnię złota pełną nieodkrytych możliwości twórczych.

Abstrakcja czy konkret

Większość widzów uważa prace Gorchova za abstrakcyjne. Jednak jego dealer John Cheim, dyrektor i kurator wystaw w galerii Cheim & Read — która ma wybitną reputację współpracy z gigantami abstrakcji takimi jak Joan Mitchell, Milton Resnick i Louis Fishman — twierdzi, że Gorchova nie należy postrzegać jako całkowicie abstrakcyjnego. „Kształty mają silny związek z pracami Giorgio Morandiego. Gorchov nie jest malarzem czysto abstrakcyjnym, tak samo jak Morandi nie jest czysto figuratywny,” mówi Cheim. Dyrektor galerii Stephen Truax dodaje: „Ron czerpał inspirację do form, które wykorzystywał w swoich abstrakcjach, z rzeczy, które widział i spotykał w życiu codziennym.”

Ron Gorchov - BROTHER II, 2017, olej na lnie, 85 x 75 x 13 cali, 215,9 x 190,5 x 33 centymetry. © 2020 Ron Gorchov / Artists Rights Society (ARS), Nowy Jork. Zdjęcie: Brian Buckley. Wszystkie obrazy udostępnione dzięki uprzejmości artysty i galerii Cheim & Read, Nowy Jork.

Wskazówkę co do emocjonalnej zawartości jego obrazów można znaleźć w tytułach, które Gorchov im nadawał, często odnoszących się do mitów klasycznych lub opowieści z tekstów teologicznych, takich jak Biblia. Jednak Gorchov nie zaczynał od próby namalowania konkretnej postaci czy sceny z mitu. Malował raczej intuicyjnie, podświadomie, często malując prawą stronę płótna prawą ręką, a lewą stronę lewą ręką. O treści myślał dopiero później. „Kiedy maluję obraz i na niego patrzę,” wyjaśniał kiedyś Gorchov, „muszę zapytać siebie, jak się czułem, gdy go tworzyłem? Ponieważ byłem zaangażowany w jego tworzenie, nie wiem, jak się czułem. Więc potem badam obraz, by to zrozumieć… i staram się znaleźć opowieść, która odpowiada temu, co czułem.” Ta wymiana między tym, co widziane w życiu, podświadomym aktem malowania, a późniejszą analizą uczuć wydaje mi się być zarówno abstrakcyjna, jak i konkretna. Przypomina mi to, jak Jean Arp mówił o prawdziwym znaczeniu Dadaizmu: jako nieprzewidywalności, bezsensowności i doskonałej logiki natury wyrażonej przez sztukę.

Ron Gorchov - Prometeusz, 2016. Olej na lnie. 49 x 65 x 10 1/2 cala / 124,5 x 165,1 x 26,7 centymetra. © 2020 Ron Gorchov / Artists Rights Society (ARS), Nowy Jork. Wszystkie obrazy udostępnione dzięki uprzejmości artysty i galerii Cheim & Read, Nowy Jork.

Rewolucyjny reformator

Dla mnie twórczość Gorchova ma coś głęboko amerykańskiego. Ameryka jest zarówno rzeczą konkretną, jak i abstrakcyjnym pojęciem, które nieustannie rozdzierane jest między rewolucją a reformą. Kiedy po raz pierwszy opracowywał swoje siodłowe blejtramy, Gorchov był artystą rewolucyjnym, zdeterminowanym, by podważyć wielowiekową zasadę malarstwa: że powinno się je tworzyć na prostokątnych, płaskich powierzchniach. Nawet gdy rozwijał swoje pierwsze zakrzywione płótno, idea płaskości była ponownie wychwalana przez czołowych krytyków sztuki, takich jak Clement Greenberg, jako cel Post Painterly Abstraction, najnowszego trendu w malarstwie według Greenberga. Jednak po odważnym podważeniu strukturalnych systemów prostokątów i płaskości, Gorchov całkowicie poświęcił się swojemu nowemu systemowi i powtarzał go przez resztę swojej kariery, zastępując stary porządek nowym. Cóż może być bardziej amerykańskie niż oddanie impulsów rewolucyjnych na rzecz nieustannej reformy, działając w ramach nowo ustanowionych systemów, by tworzyć nieskończenie intrygujące wariacje?

PORTRET Z EAST JAMB Ron Gorchov w swojej pracowni w Brooklynie. Zdjęcie: Brian Buckley, 2012. Ron Gorchov EAST JAMB 1971 Olej na lnie 77 x 77 x 12 1/2 cala 195,6 x 195,6 x 31,8 centymetra © 2020 Ron Gorchov / Artists Rights Society (ARS), Nowy Jork.

Naprawdę, gdy zobaczysz jeden obraz Gorchova, wszystkie kolejne obrazy tego artysty są natychmiast rozpoznawalne jako jego dzieła. Ale to nie jest zarzut. To ta sama krytyka, którą można by skierować do natury, która również działa w swoich własnych specjalnych systemach, tworząc nieskończone i piękne wariacje. W rzeczywistości, w kontekście jego związku ze sposobami natury, uważam, że Gorchov najlepiej wpisuje się w linię Hansa Arpa — kolejnego artysty biomorficznego, który był częściowo dadaistą, częściowo surrealistą, a częściowo abstrakcjonistą, ale który zawsze nazywał swoją sztukę konkretną. Gorchov stworzył dorobek zarówno intelektualny, jak i kapryśny — całkowicie indywidualny, a jednocześnie natychmiast rozpoznawalny — i podobnie jak Arp, uważam, że to stawia Gorchova w jego własnej wyjątkowej kategorii.
Jestem pod wrażeniem, jak Gorchov zdołał osiągnąć swój pierwotny przewodni cel, przypominając nam przez swój przykład, jak ważne są zarówno myślenie, jak i uczucia dla artystów, którzy chcą być istotni nie tylko w swoim stuleciu, ale także w następnym.

Zdjęcie główne: PORTRET AUTORSTWA AVEDONA Ron Gorchov, 2013. Zdjęcie: Michael Avedon. © Michael Avedon / AUGUST. Reprodukcja za zgodą.
Wszystkie obrazy użyte wyłącznie w celach ilustracyjnych
Autor: Phillip Barcio