Hipnotyczna natura rysunków ściennych Sol LeWitta

Czasami nieistotne elementy dzieła sztuki zakłócają naszą zdolność do jego odbioru. Może to być wartość dzieła, sława artysty, fakt, że właściciel nie chce go pokazać, lub to, że nie możemy podróżować tam, gdzie jest wystawiane. Rysunki ścienne Sol LeWitta eliminują wszystkie te bariery i wiele innych. Na każdym etapie, od pomysłu po wykonanie, rysunki ścienne LeWitta są dostępne, przystępne i otwarte dla każdego, kto chce je podziwiać. Być może to właśnie sprawia, że są tak cudownie refleksyjne i czyste: są tu dla wszystkich.

Siła dla Ludzi

Dla tych, którzy nie znają rysunków ściennych Sol LeWitta, są one właściwie tylko przewodnikami lub planami do wykonania rysunków na ścianach. Około 1968 roku LeWitt zaczął szkicować pomysły na rysunki ścienne, które mógł wykonać każdy, gdziekolwiek na świecie. Składały się z geometrycznych kształtów, linii i wzorów oraz wykorzystywały łatwo dostępne podstawowe kolory, co czyniło je łatwymi do powielenia nawet przez początkujących. Za każdym razem, gdy są instalowane, wychodzą nieco inaczej ze względu na różne powierzchnie, różne warunki i różne ręce wykonujące pracę.

Przez całe życie LeWitt wymyślił setki rysunków ściennych, które są nadal wykonywane po jego śmierci. To właśnie mieliśmy na myśli wcześniej, mówiąc o rzeczach, które mogą zakłócić naszą zdolność do odbioru dzieła sztuki. Rysunki LeWitta nie mają wartości. Można je wymazywać i malować na nowo bez końca. Artyści wykonujący je pozostają anonimowi. A prace zostały na tyle udokumentowane, że stały się własnością całej ludzkości. Jeśli nie możemy dotrzeć do jednego z nich, to nie problem. Możemy po prostu znaleźć ścianę i stworzyć własny.

Oryginalny plan LeWitta wraz ze zdjęciem instalacji Rysunku Ściennego nr 564. © Majątek Sol LeWitta

Rysunek Ścienny nr 1 Sol LeWitta

Historia pierwszego rysunku ściennego LeWitta jest jak pierwotna opowieść o współczesnej nowojorskiej scenie artystycznej. Rok: 1968. Miejsce: Dolny Manhattan. Młoda handlarz sztuki o imieniu Paula Cooper planuje pierwszą wystawę w swojej nowej, eponimicznej galerii. Przez cztery lata prowadziła małą przestrzeń artystyczną w swoim domu niedaleko Hunter College na Upper East Side. Czując większe przyciąganie do Dolnego Manhattanu, postanowiła otworzyć nową przestrzeń na południe od Houston Street, choć wszyscy mówili, że jest szalona i że nikt nie pójdzie na wystawę sztuki na dole miasta.

Cooper zebrała grupę młodych artystów na swoją inauguracyjną wystawę, w tym Carla Andre, Dana Flavina, Donalda Judda. Ogłosiła, że wystawa będzie na rzecz Komitetu Mobilizacji Studentów na rzecz Zakończenia Wojny w Wietnamie. Jeden z artystów na wystawie, stosunkowo nieznany Sol LeWitt, zgłosił coś nazwanego Rysunkiem Ściennym 1: Seria Rysunków II 18 (A & B). Zaskoczył swoją kuratorkę, wykonując dzieło bezpośrednio na ścianie jej nowej galerii. Cooper zapytała go, co powinna zrobić z pracą po zakończeniu wystawy. LeWitt odpowiedział: „Po prostu ją zamaluj.”

To prawdziwa historia pierwszej nowoczesnej wystawy sztuki na południe od Houston Street w Nowym Jorku. Odbyła się w galerii Pauli Cooper, pierwszej galerii, która zlokalizowała się w tym, co później nazwano SoHo, i prezentowała Rysunek Ścienny 1: Seria Rysunków II 18 (A & B), pierwszy rysunek ścienny Sol LeWitta.

Sol LeWitt - Rysunek Ścienny 1: Seria Rysunków II 18 (A & B), 1968, grafit na ścianie, 48 x 48 cali x 2. © Majątek Sol LeWitta

Zaczyna się i kończy jako pomysł

Dziś najlepszym miejscem, by spotkać rysunki ścienne LeWitta, jest North Adams w stanie Massachusetts, w Massachusetts MOMA. Tam, w trzypiętrowym, zabytkowym budynku młyna, w 2008 roku zainstalowano 120 rysunków ściennych LeWitta, które pozostaną do 2033 roku.

Prosta, harmonijna geometria rysunków ściennych LeWitta jest sama w sobie hipnotyzująca. Ich minimalistyczna estetyka pozwala rozważać je nie jako obrazy, rzeźby czy nawet przedmioty, lecz jako unikalne byty estetyczne. Są eteryczne, mają zniknąć, a jednocześnie konceptualnie niezniszczalne, jak materia. Gdzieś w rysunkach ściennych LeWitta przecinają się nauka, humanizm i mistycyzm. Pojedyncze rysunki mogą zostać usunięte, tak jak i my możemy. Jednak idee tych rysunków trwają dalej, podobnie jak my w naszych nieskończonych częściach.

To przecięcie nauki, estetyki, harmonii i mistycyzmu zostało doskonale wyrażone w Rysunku Ściennym nr 122 LeWitta, podkreślonym przez wybór pierwszej instalacji w Massachusetts Institute of Technology (MIT). Ta praca zawiera, według przewodnika LeWitta, „wszystkie kombinacje dwóch przecinających się linii, umieszczonych losowo, używając łuków z narożników i boków, linii prostych, nieprosty i złamanych.”

LeWitt zdawał sobie sprawę z siły swoich pomysłów. Przyjął etykietę artysty konceptualnego. Tworzył dzieła, których nie można posiadać. Zamiast zostawić magazyn pełen dzieł sztuki, pozostawił instrukcje, jak możemy uczestniczyć w jego pomysłach i uczyć przyszłe pokolenia tego samego. Zostawił nam coś partycypacyjnego. Możemy kontemplować same rysunki ścienne i dać się zahipnotyzować ich geometryczną elegancją. Możemy także cieszyć się czystością jego idei i faktem, że są tu dla nas do dzielenia się.

Sol LeWitt - Rysunek Ścienny nr 122, pierwszy raz zainstalowany na MIT w 1972 roku. © Majątek Sol LeWitta

Zdjęcie główne: Sol LeWitt - Widok instalacji Rysunku Ściennego w MASS MOMA. © Majątek Sol LeWitta
Autor: Phillip Barcio