Historia koloru i abstrakcji z Beth Letain

Pace London niedawno otworzyło wystawę nowych obrazów na płótnie kanadyjskiej artystki Beth Letain. Tytuł wystawy, Signal Hill, nawiązuje do skalistego klifu na wschodnim wybrzeżu Kanady, w Nowej Fundlandii i Labradorze. Nazwa ta powstała w XVIII wieku, podczas wojny siedmioletniej, ze względu na maszty flagowe na jego szczycie, które umożliwiały sygnalizację podczas walki. Prawie półtora wieku później nazwa ta została utrwalona, gdy z Kornwalii w Anglii wysłano pierwszy transatlantycki sygnał bezprzewodowy do stacji radiowej na Signal Hill. To wydarzenie Letain przywołuje w wyjaśnieniu, dlaczego wybrała tę frazę na tytuł wystawy. Powiedziała, że podoba jej się „niewielkopański” dźwięk tych słów, jakby to było proste, skromne miejsce, gdzie można wysyłać i odbierać informacje. Porównuje tę ideę do swojego odczucia wobec aktu malowania. W rzeczywistości „niewielkopański” to ostatnie słowo, jakim większość osób, które tam były, opisałaby prawdziwy Signal Hill. Miejsce to jest raczej oszałamiające, z dramatycznymi klifami wznoszącymi się 143 metry nad morzem. Ale „niewielkopański” jest dokładnie idealnym przymiotnikiem, by opisać prace, które Letain prezentuje na tej wystawie. Jej obrazy są zwięzłe i spokojne: wizualne medytacje nad siłą kompozycji. Letain stworzyła powściągliwy zbiór dzieł, w których kolor, forma, przestrzeń i pociągnięcia pędzla łączą się, tworząc to, co, gdybyśmy rozwinęli metaforę tytułu, można by odebrać jako flagi. Przekazy, które możemy w nich odczytać, są różnorodne, lecz wszystkie mówią o czymś ponadczasowym: trwałej sile farby, która uczy nas wartości patrzenia.

System w Jej Metodzie

Każdy z obrazów w Signal Hill ma pewną, stabilną obecność. Ich siła na pierwszy rzut oka wydaje się mieć związek z ich rozmiarem — na przykład 350-centymetrowy obraz „To be titled” (2018), czerwono-biało-niebieska kompozycja, która góruje nad widzami. Sam rozmiar może uczynić go jednym z najbardziej zapadających w pamięć dzieł na wystawie. Ale im dłużej się na niego patrzy, tym bardziej rozmiar ustępuje jako przyczyna jego oddziaływania. Coś innego działa, nadając temu obrazowi poczucie przekonania. Posiada ukryty przekaz związany z metodą jego powstania. Podobnie jak każde dzieło na tej wystawie, zaczynał swoje życie w znacznie mniejszej skali. Letain zaczyna od szkiców i rysunków. Poszukuje kompozycji, które wyrażają coś istotnego. Dopiero gdy ich pewność siebie ujawnia się na tablicy szkiców, odtwarza kompozycję na dużym płótnie.

Beth Letain - Signal Hill, widok instalacji w Pace Gallery, Londyn, 2018. Zdjęcie dzięki uprzejmości Pace Gallery

Więc jeśli nie rozmiar, co jeszcze nadaje „To be titled” taką żywotność? Czy to relacje kolorystyczne? Letain używa odważnych, jednolitych tonów czerwieni, bieli i błękitu, połączenia, które przemawia do wielu różnych kultur i historii pełnych znaczeń. Ale nawet te mocne kolory szybko ustępują jako najważniejszy aspekt dzieła, im dłużej się na nie patrzy, zwłaszcza gdy stopniowo ujawnia się pociągnięcia pędzla. Letain użyła pędzla, by wydobyć zakresy jasności i przezroczystości farby. Te kształty nie są monochromatycznymi polami barwnymi, jak się na początku wydają. Są zniuansowane i czasem rozbudowane w swojej palecie. Co oznacza, że prawdziwa siła tych obrazów nie tkwi w ich pojedynczych elementach, lecz można ją odnaleźć w ich strukturze. Są doskonale wyważone między rozmiarem, kolorem, kształtem i przestrzenią. Letain wykorzystuje te aspekty w tak uporządkowany sposób, że jej obrazy wydają się znajome mimo abstrakcyjności; są nierozpoznawalne, a jednak w jakiś sposób zwyczajne.

Beth Letain - Signal Hill, widok instalacji w Pace Gallery, Londyn, 2018. Zdjęcie dzięki uprzejmości Pace Gallery

Nowy Język Miejsca

Rozpatrywane wyłącznie jako wizualne medytacje nad strukturą, obrazy w Signal Hill oferują nowy zakres interpretacyjnych odchyleń. Zaczynają nawet przypominać pewnego rodzaju wizualne zdanie. Niebieski minimalistyczny obraz, który wygląda trochę jak lista punktowana ośmiu elementów, z których każdy składa się z niebieskiego kwadratu obok niebieskiego prostokąta, zaczyna wyglądać, jakby nawiązywał do historii prawdziwego Signal Hill. Gdyby kwadraty zamienić na kropki, mogłoby to być kod Morse’a dla litery A, powtórzony osiem razy. Inny obraz przedstawiający sześć pionowych prostokątów, które tworzą między sobą trzy pionowe białe przestrzenie, nawiązuje do trzech białych masztów flagowych Cabot Tower, twierdzy na szczycie Signal Hill, z której w czasach zagrożenia można wysyłać sygnały. Jeszcze inny obraz przedstawiający sześć niemal niezdarnie namalowanych niebieskich kwadratów, nieregularnych i wyglądających na zniszczone, zaczyna przypominać niedoskonałą strukturę kamiennych bloków, z których zbudowano Cabot Tower.

Beth Letain - Signal Hill, widok instalacji w Pace Gallery, Londyn, 2018. Zdjęcie dzięki uprzejmości Pace Gallery

W rzeczywistości te kamienne bloki są również odzwierciedlone w kilku innych obrazach na wystawie. Jeden z nich pokazuje po prostu dziwnie ukształtowany niebieski kwadrat, którego linie wiją się poza geometryczne granice. Ta przyjemnie niezrównoważona kompozycja jest odwrotnym obrazem białych liniowych przestrzeni stworzonych w dwóch innych obrazach: jednym przedstawiającym ułożone czerwone bloki, a drugim ułożone niebieskie bloki. Niezależnie od tego, czy było to zamierzone przez Letain, wszystkie te obrazy współgrają, tworząc charakterystyczny wizualny język opowiadający historię miejsca, od którego pochodzi tytuł jej wystawy. Mówią o geografii, architekturze i historii Signal Hill. Ich przekazy są subtelne, a ich znaczenie dla widzów zależy w dużej mierze od tego, czy zostali wtajemniczeni w różne warstwy myśli, które doprowadziły do ich powstania. Dla jednego widza mogą to być proste geometryczne obrazy abstrakcyjne bez żadnego przesłania. Dla innego mogą być podróżą sentymentalną do miejsca odwiedzonego kiedyś na wybrzeżu Labradoru. Dla mnie są znaczące z wielu powodów, nie najmniej dlatego, że są przykładem trwałej wartości abstrakcji i wielowarstwowego potencjału malarstwa do przekazywania złożoności, jeśli tylko zechcemy poświęcić czas na patrzenie.

Zdjęcie główne: Beth Letain - Signal Hill, widok instalacji w Pace Gallery, Londyn, 2018. Zdjęcie dzięki uprzejmości Pace Gallery

Autor: Phillip Barcio